Artykuł archiwalny odzyskany ze starej strony junak.net

junak.net

Prototyp Junaka okazał się bardzo udanym motocyklem. Mimo chorób wieku dziecięcego, już na pierwszy rzut oka widać podobieństwo prototypu do produkowanego seryjnie modelu M07. Świadczyć może to chociażby o dobrze zaprojektowanym podwoziu. Silnik też nie uległ zbyt wielu zmianom, nawet w M10 zasadnicza konstrukcja silnika i podwozia nie zmieniły się zbytnio w toku produkcji.

Pierwszy rysunek Junaka. Zastanawiają dwie dźwignie zmiany biegów.

Już w październiku 1951 roku ustalono podstawowe zadania przyszłego motocykla. Miał on służyć do wszelkiego rodzaju łączności, pracy w milicji, komunikacji, turystyki. Już w fazie projektu zakładano, że będzie on napędzany czterosuwowym silnikiem pojemności 350 (500) cm3. Wszystkie główne parametry, jak moc, konstrukcja silnika, ilość biegów, nawet sposób przeniesienia mocy z silnika na sprzęgło, zostały określone już w pierwszej fazie projektu. Konstruując Junaka, podpatrywano najlepsze konstrukcje światowe, dlatego wizualnie podobny jest on do konstrukcji angielskich, lecz nie jest to kopia jakiegoś Anglika. Odróżnia go od motocykli angielskich choćby skrzynia biegów w jednej obudowie z silnikiem. W motocyklach angielskich zespół napędowy zbudowany jest z trzech oddzielnych elementów: silnika, sprzęgła i skrzyni biegów. Poza tym silnik Junaka jest jakby odbiciem lustrzanym silnika angielskiego.

Same prace nad motocyklem rozpoczęły się w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Motoryzacyjnego w Warszawie w 1952 roku. Twórcami tego pojazdu byli: inż. Jan Ignatowicz, koordynator projektu, inż. Krzysztof Wójcicki, silnik, oraz inż. Stefan Poraziński, podwozie. Prototyp motocykla, który otrzymał nazwę Junak, wykonany przy pomocy Warszawskiej Fabryki Motocykli, przedstawiono na Wystawie Dziesięciolecia we Wrocławiu w sierpniu 1954 roku.

Po długich testach w różnych warunkach terenowych okazało się, że znaleziono kilka błędów konstrukcyjnych, nie było ich jednak zbyt wiele. Podwozie, po skorygowaniu kąta pochylenia przednich amortyzatorów, wykazało bardzo dobre właściwości trakcyjne. Amortyzatory tylne określono także jako bardzo dobrej konstrukcji, miały one działać lepiej niż w Royal Enfield 350. W tych latach Junak był motocyklem nowoczesnym. Porównywany był on ze świeżymi konstrukcjami angielskimi, jak BSA 350 czy wymieniony już Enfield. Początkowo Junak miał być wyposażony w głębokie błotniki, przedni mocowany do dolnej półki, ale zrezygnowano z tego.

Były kłopoty z lokalizacją produkcji Junaka. Ostatecznie zdecydowano, że silnik będzie wytwarzany w Wytwórni Sprzętu Mechanicznego w Łodzi, natomiast pozostałe zespoły oraz montaż w Szczecińskich Zakładach Wyrobów Metalowych, które później zmieniły nazwę na Szczecińską Fabrykę Motocykli. W 1956 roku wykonano serię próbną w liczbie 30 sztuk, a właściwą produkcję rozpoczęto w 1957 roku. Górnozaworowy silnik, o mocy 12,5 kW (17 KM), wraz z czterobiegową skrzynią przekładniową, zapewniał dobre osiągi pojazdu. Sztywna rama o konstrukcji zamkniętej okazała się niedostatecznie wytrzymała, pękały w okolicy główki. Usterka ta została usunięta w nowym typie ram przez wzmocnienie węzła, dokładając wstawki z blachy.

Zawieszenie obu kół na elementach resorujących, z tłumieniem olejowym, gwarantowało właściwe prowadzenie motocykla w każdych warunkach drogowych. Długi, pięcioletni proces przygotowania do produkcji nie spowodował istotnego zestarzenia się projektu motocykla, ulegał on podobno przeobrażeniom. Porównując Junaka z dostępnymi wówczas na rynku polskim motocyklami, widać jego przewagę. Porównanie to jest jednak mało dokładne, porównujemy bowiem motocykle dwusuwowe, często nienowoczesnej konstrukcji, np. IŻ, Panonia, Ifa, lub małej pojemności, np. MZ, AWO. W świetle konstrukcji światowych wypadał całkiem nieźle, chociaż nie był już w czołówce.